Đặng Đức Lộc

https://dangducloc.net


Kìm lại cơn khát… khoe con

Ông chủ Facebook vừa trở thành người giàu thứ 3 thế giới. Chúng ta đều biết, sự giàu có đó góp nhặt từ dữ liệu của hàng tỷ người dùng trong đó có những bố mẹ đang đăng ảnh con cái lên mạng mỗi ngày. Nhưng điều đó không quan trọng bằng tương lai con cái chúng ta, khi mà những hình ảnh, clip hôm nay chúng ta đăng lên có thể sẽ ám ảnh tương lai đứa trẻ sau này.
khoe con


Hôm nay, tôi vừa đọc một bài báo đề cập chuyện phụ huynh của em học sinh bị phạt đứng ngoài cổng trường. Bài báo tường thuật, chị đăng lên Facebook mình rằng “cúi xin cộng đồng mạng đừng chia sẻ việc này và xin chấm dứt ở đây để mẹ con cháu bình yên sống qua ngày”. Đó là một lời cầu xin mà tôi nghĩ vô vọng, bởi suốt thời gian qua, câu chuyện của chị đã được đem đi mổ xẻ trên khắp các trang mạng xã hội. Và đặc biệt, hình ảnh con gái của chị đứng trước cổng trường trở nên “hot” đến nỗi người ta lấy làm minh họa cả những chuyện không liên quan.

Từ câu chuyện này, nhớ lại những câu chuyện cũ, và nhìn chung quanh bạn bè Facebook của mình. Tôi thấy dường như chúng ta đang mắc hội chứng khoe con, mà không biết hậu quả có thể xảy ra trong một tương lai rất gần.


Khoe con hay để giải khuây?

Bạn bè tôi lứa đầu 9x hiện nay đa số đã lập gia đình và có con cái. Mặc dù có đứa giàu, đứa nghèo, đứa ở thành phố, đứa sống nông thôn, nhưng khi ngồi nhẩm tính lại tôi thấy hầu hết đều “thích khoe con” lên mạng.

Ban đầu, hình ảnh quen thuộc là những đứa trẻ 2 - 3 tuổi ngồi chơi, ăn uống và bi bô tập nói. Nhưng càng về sau, bố mẹ càng trở nên táo bạo hơn với những clip độc lạ. Như hôm trước cô bạn tôi vừa đăng clip cậu con trai 2 tuổi vừa tắm vừa ngủ gà ngủ gật kèm dòng trạng thái “Mẹ xin lỗi con, mẹ bận việc quá để con không được ngủ đủ đầy”. Tôi xem mà giận bạn mình, tôi nhắn hỏi “sao lúc đó không tắm cho con thật nhanh rồi đưa con đi ngủ mà còn đứng đó quay clip đăng Facebook?”. Bạn tôi không trả lời, chắc giận tôi luôn!

Mọi hậu quả có thể xảy ra với những đứa trẻ bắt nguồn từ đây. Từ những clip, hình ảnh mà bố mẹ đăng lên Facebook với chế độ công khai mỗi ngày. Như trong câu chuyện em học sinh bị phạt đứng ngoài cổng trường, chính phụ huynh này thừa nhận rằng “tôi hay có thói quen chụp ảnh cháu mỗi khi đi học”. Và hậu quả ai cũng biết, đến hiện tại phụ huynh này phải cầu xin cộng đồng mạng đừng chia sẻ hình ảnh con gái chị nữa. Nhưng cầu xin trên mạng còn khó hơn cả than với trời!

Không biết từ bao giờ bố mẹ hình thành nên thói quen đưa mọi thứ của con lên mạng? Nếu thời gian khoảng 3 - 4 năm về trước, tôi thấy chỉ thỉnh thoáng phụ huynh mới khoe bằng khen, giấy khen, điểm 10 của con lên mạng thôi. Còn bây giờ, bố mẹ đang khoe “bất chấp”, thấy con làm gì mặc hay dở cũng đưa lên, chờ like, đếm lời khen ảo!

Điều đáng ngại nhất, là trên Facebook có hàng loại kẻ xấu chực chờ tải về, chế lời, đăng câu view. Như thỉnh thoáng bạn sẽ thấy Fanpage này nọ chia sẻ clip em bé đang cười, khóc, hát với những ngôn từ rất đặc biệt. Và phía dưới là hàng loạt bình luận của những người lớn xa lạ mà nếu bố mẹ đọc được sẽ chẳng lấy gì làm tự hào. Hay nói cách khác, chính bố mẹ đang biến con mình thành một thứ “giải khuây” cho bản thân và thiên hạ.

Mới đây nhất, trên Facebook của tôi vừa hiển thị một tin giả mà ai đó vừa ghép hình ảnh đứa trẻ ăn lá cây cảnh bị ngộ độc. Bạn bè tôi, những người đã làm bố mẹ tha hồ chia sẻ như một thứ cẩm nang để cảnh giác. Còn tôi thì hoài nghi, thắc mắc và thấy thương hình ảnh đứa bé nào đó đang bị lạm dụng. “Nếu đó là con mình thì mình sẽ làm gì đây?” Tôi tự hỏi nhưng không thể có câu trả lời, bởi như phụ huynh đầu câu chuyện, cầu xin cộng đồng mạng khó lên cả lên trời! Hình ảnh một khi đã lan truyền trên mạng thì khó lòng mà xóa được!


Cùng nhau kìm lại

Ngày con gái chào đời, như bao ông bố tôi hạnh phúc khôn xiết. Và tất nhiên, cả gia đình hai bên nội ngoại đều mừng vui và đều muốn xem mặt cháu. Tôi chụp ảnh con gái mình gửi về cho hai bên nhà, nhưng tôi cũng không quên dặn dò “ông bà xem nhưng nhớ đừng đăng ảnh cháu lên Facebook”. Bởi vì tôi biết, nếu mình không dặn, ông bà tải về lại đăng lên, chia sẻ nhiều nơi, mà chính ông bà cũng không biết việc làm đó có nhiều hại hơn lợi.

Đến hiện tại, tôi vẫn kìm được khát khao khoe con. Nói “kìm nén” là vì khi có con, tôi mới biết sự thôi thúc của việc khoe cho thiên hạ biết. Trẻ con mà, cười khóc, sợ hãi hay giận dữ đều rất đáng yêu và rất muốn… khoe. Hơn nữa, sống giữa những bạn bè ai cũng khoe con mình đôi khi cũng muốn khoe cho bằng bè bằng bạn.

Nhưng rồi tôi chọn cách dừng lại, bởi tôi nghĩ rằng đằng sau những hình ảnh, clip mà chúng ta gọi là đáng yêu, đáng khoe đó có thể là những cảm xúc sợ hãi, những tâm trạng lo âu của trẻ mà chúng ta chưa hiểu rõ được. Hơn nữa, tôi cũng tự hỏi “mình đăng lên là để mình vui và để thiên hạ vui, như thế liệu con mình có vui hay không?”. Tất nhiên, con cái chúng ta còn quá nhỏ để trả lời. Nhưng tôi có cảm giác rằng sau này, khi lớn lên, nhìn những hình ảnh bố mẹ đưa lên mạng, chúng sẽ không lấy gì làm vui sướng! Đặc biệt là những tấm ảnh trở nên sóng gió, như trong câu chuyện đề cập ở đầu bài viết.

Tôi thấy tình trạng đưa con lên mạng hiện nay giống với câu nói “đem con bỏ chợ”. Ở đây “chợ” là Facebook, chúng ta đưa con mình lên đó rồi bỏ mặc cho người quen kẻ lạ bình luận.

Cứ thế, càng về sau “cơn nghiện” khoe con càng trở nên nặng hơn. Từ chỗ khoe điều tốt về điểm số, giấy khen, biết làm việc nhà… đến nay chúng ta đã khoe cả những “điều chưa tốt”: con khóc, con đòi, con ngủ gà ngủ gật, con lý sự với ông bà… Tất cả đang biến những đứa trẻ vốn rất hồn nhiên trở thành trò mua vui cho nhiều người lớn. Thậm chí, trong thời đại dữ liệu quý hơn vàng, những điều bố mẹ đang đăng lên mạng đó trở thành “miếng mồi ngon” cho những kẻ trục lợi. Và xa hơn, về tương lai, khi con muốn xóa bỏ những ký ức đó cũng chẳng còn cách nào khác.

Ông chủ Facebook vừa trở thành người giàu thứ 3 thế giới. Chúng ta đều biết, sự giàu có đó góp nhặt từ dữ liệu của hàng tỷ người dùng trong đó có những bố mẹ đang đăng ảnh con cái lên mạng mỗi ngày. Nhưng điều đó không quan trọng bằng tương lai con cái chúng ta, khi mà những hình ảnh, clip hôm nay chúng ta đăng lên có thể sẽ ám ảnh tương lai đứa trẻ sau này.

 
Bài đã đăng trên Tuổi trẻ ngày 27/5/2020

Nguồn tin: Báo Tuổi trẻ