© Bản quyền thuộc về Đặng Đức Lộc

Xung quanh chuyện “giật tít” thời dịch bệnh

Thứ tư - 18/03/2020 21:28
chuyen giat tit

Trong những ngày này nếu lướt các báo điện tử ta sẽ thấy một sự khác biệt: cùng là đưa tin về dịch bệnh covid-19 nhưng mỗi tờ báo lại có một cách “giật tít” khác nhau. Trong đó, nổi bật là một vài trang báo với những tiêu đề kiểu như: “Chính xác thì virus corona Covid-19 tồn tại được bao lâu trên các bề mặt vật thể? Đây là câu trả lời từ khoa học”, “Di chuyển giữa mùa dịch covid-19 tồn tại nhiều nguy cơ khó lường: Đây là những nguyên tắc vàng bạn cần nhớ nếu muốn đi lại an toàn!”, “Có kết quả xét nghiệm Covid-19 đối với chuyên gia hang động người Anh”, “Mùa dịch Covid-19: Chuyên gia khuyên khi đến công sở làm việc, mọi người cần tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc này”…

Đọc qua, nếu không quan tâm đến sự dài dòng của cấu trúc câu, chúng ta dễ thấy điểm chung của những tít báo này là có tính “mơ hồ”, “kích thích”, hay nói cách khác trước những tít báo này, bạn đọc muốn biết rõ thông tin thì xin mời nhấp chuột.

Mục đích của những tít báo trên đã rõ: để dụ dỗ người đọc, như vậy thì không có gì là sai trái cả. Tuy nhiên, với những bạn đọc báo lâu năm, xông pha nhiều trên thế giới mạng thì sẽ thấy dường như cách giật tít đó đã xuất hiện ở đâu đó rồi và có chút gì đó “không ổn”.

Thì ra kiểu giật tít úp úp mở mở mà bắt đầu xuất hiện trên một số trang báo điện tử chính thống (các trang tin tổng hợp thì không cần bàn đến) bắt chước từ những quảng cáo câu view. Cụ thể, mỗi ngày chúng ta lên mạng xem phim, mua hàng online, đọc báo… sẽ thấy những kiểu quảng cáo rất kích thích như thế này: “Cô gái ngồi ở nhà kiếm 1 tỷ đồng mỗi tháng nhờ cách này”, “Bà mẹ trẻ hơn con gái 18 tuổi và đây là bí quyết”, “Giảm cân mỗi đêm 1kg nhờ cách này”, hay như cách một kênh Youtube từng làm mưa làm gió trong giới trẻ với kết cấu “chủ tịch giả nghèo và cái kết bất ngờ”…

Bây giờ, chúng ta thử tìm đến những trang báo điện tử khác, cũng thông tin như trên nhưng cách đặt tít rất khác. Cụ thể, cùng tin tức về kết quả xét nghiệm chuyên gia hang động người Anh, một trang báo đã đặt: “Chuyên gia hang động người Anh bay cùng bệnh nhân số 17 âm tính với covid-19”.  Ở tít báo này, với những bạn đọc (giữa thời dịch bệnh) chúng ta sẽ thấy một cảm giác an tâm hơn so với tít báo “Có kết quả xét nghiệm Covid-19 đối với chuyên gia hang động người Anh” (Có kết quả thì kết quả ra sao? Là âm hay dương tính? Muốn biết xin mời nhấp chuột)!

Tương tự, những tít báo kiểu “muốn biết thì nhấp vào đọc” như: “Mùa dịch Covid-19: Chuyên gia khuyên khi đến công sở làm việc, mọi người cần tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc này” khi tìm kiếm ở những tờ báo khác sẽ thấy ngay từ tít họ đã đưa ra “các nguyên tắc này” rồi. Ví dụ: Mùa dịch covid-19 dân công sở cần trang bị xà phòng rửa tay!

Về chuyện “không ổn” ở những tít báo này, trước hết là ở vị trí và thời điểm nó xuất hiện: Trên những tờ báo chính thống và lúc người dân ai cũng lo dịch bệnh.

Đáng lẽ, những tờ báo chính thống phải làm khác đi so với những trang tin tổng hợp, không thể chạy theo những thứ nhảm nhỉ đó để rồi đánh đố bạn đọc, nhất là lúc bạn đọc ai cũng lo covid-19. Giá như các tờ báo đó hiểu, bạn đọc (là người dân mình) lúc này đang rất cần thông tin nhanh, chính xác, dễ hiểu. Có thể một cú nhấp chuột sau khi đọc tít báo úp mở đó chẳng mất thời gian bao lâu nhưng cho dù chỉ là một khoảnh khắc lo âu thì cũng không nên làm. Ví dụ, trong câu chuyện chuyên gia người Anh đi cùng bệnh nhân số 17 sao không giật tít có hai từ “âm tính” đi nhỉ? Sao cứ phải “đã có kết quả” mà kết quả ra sao thì người dân phải bấm vào đọc đến cuối tin mới biết?

Tôi lật lại nhiều giáo trình báo chí, trong đó nhiều tác giả nhấn mạnh rằng “tít báo phải nêu được chủ đề, tóm tắt thông tin chính cho độc giả, rõ ràng, dễ hiểu, nghĩa là làm thế nào để độc giả có thể hiểu ngay lập tức”. Nếu đem những tít báo ở trên so vào yêu cầu này thì rõ ràng độ vênh là rất lớn!

Tất nhiên, chuyện giật tít cho hay là một vấn đề rất lớn, nhất là với báo điện tử (phải có view, user…). Như nhà báo Hữu Thọ từng khẳng định, tít báo phải hấp dẫn, không hấp dẫn thì không có người đọc, người xem. Nếu không hấp dẫn thì những tư tưởng, những điều hay ho mình muốn nói trong bài báo cũng không có người đọc.

Đó là một khẳng định đúng, nhưng với những tít báo đề cập ở trên thì không phù hợp với khái niệm “hấp dẫn” mà có lẽ đúng với khái niệm “kích thích”, “đánh đố”. Thay vào đó, với khái niệm “tít hấp dẫn” giữa thời dịch bệnh covid-19 tôi thấy một số tờ báo làm được, ví dụ: Chống “dịch nước bọt” không thể bằng nước bọt (Thời báo Kinh tế Sài Gòn); Virion, virus, ta, chúng nó, và chúng ta (Tuổi trẻ cuối tuần)… Hoặc đơn giản hơn, với bạn đọc chỉ cần một tít báo dễ hiểu, có thông tin tự bản thân nó đã “hấp dẫn” rồi!

View từ bạn đọc mà ra - có thể những tít báo dài dòng trên khiến bạn đọc nhấp chuột tăng view nhưng cũng có thể về lâu dài sẽ khiến bạn đọc xa lánh và chán ghét. Nhất là với những bạn đọc nghiêm túc (là người dân mình) khi vào đọc một tờ báo chính thống họ luôn gắn niềm tin vào đó.

Sẽ ra sao nếu mỗi ngày bật máy tính, điện thoại lên bỗng thấy các tờ báo mình tin tưởng lâu nay lại đổi cách chơi trò “mèo vờn chuột”, “muốn đọc xin mời nhấp”? Thì câu trả lời là, họ sẽ cảm thấy sứt mẻ niềm tin lẫn một chút chạnh lòng. Còn sau đó, nếu tiếp tục thấy báo chí chơi “không đẹp” thì họ sẵn sàng giã từ để tìm đến những tờ báo thực sự sáng tạo ngay từ cách giật tít tử tế.

 
Thời báo Kinh tế Sài Gòn số 12/2020

Tổng số điểm của bài viết là: 24 trong 5 đánh giá

Xếp hạng: 4.8 - 5 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Mã bảo mật