© Bản quyền thuộc về Đặng Đức Lộc

Mai sau cha yếu mẹ già

Thứ tư - 04/03/2020 20:53
Ai chăm sóc người già? Câu trả lời: là con cái của họ. Nhưng có lẽ đã đến lúc chúng ta phải tìm một câu trả lời khác khi mà trên thực tế con cái bây giờ chọn cách rời xa hoặc ít quan tâm đến cha mẹ. Đặc biệt là khi ngày càng nhiều vụ con cái bạo hành cha mẹ già, mà gần nhất trên báo Tuổi trẻ phản ánh ở Tiền Giang, con dâu và con trai đánh mẹ già 88 tuổi.
cha me

Người già cô đơn

Đọc chuyện con đánh mẹ già ở Tiền Giang tôi vừa giận kẻ bất nhân, vừa chạnh lòng nghĩ về những người già đang sống trong cô đơn ngay chính ngôi nhà của mình, giữa người thân của mình. Họ trở thành một thế hệ lạc lõng khi con cháu xem việc chăm sóc là gánh nặng, thậm chí là một nỗi sợ hãi mơ hồ, một thứ áp lực được đặt lên trên cả chữ “hiếu”.

Tôi không biết ở nơi khác thế nào chứ ở quê tôi bây giờ chuyện con cái chăm sóc cha mẹ già bằng sự kiên nhẫn, chu đáo, bằng cả sự tận tụy và niềm vui (vì cha mẹ còn bên mình) rất khó thấy.

Thực tế, nhiều người ở gần vẫn chăm sóc cha mẹ già nhưng vẫn không giấu nỗi sự mệt mỏi, học hằn, nhất là khi người già không thể tự lo cho mình chuyện đi lại, ăn uống, tắm giặt. Lúc này, con cái vẫn cơm bưng nước rót đó nhưng trong lời lẽ đã thôi dịu dàng, mà câu nói dễ khiến người già tổn thương nhất là “chuyện gì cũng đến tay con”. Rồi nhiều cụ già đông con đông cháu nhưng lại không thể sống với ai, bởi con cái cứ đùn qua đấy lại, xem đó là “cha chung” (mà cha chung thì ai khóc?)

Đáng buồn hơn những người già ở quê trở nên lạc lõng ngay cả khi con cháu quây quần. Bởi làng quê nay đã khác, con cháu tụ họp hát karaoke nhiều hơn là chuyện trò với ông bà, con cháu bận xài “phây”, cứ thấy ông bà ngồi đó là còn đó, đâm ra thờ ơ, nhất là khi lối sống nhanh của con cháu không thể hòa nhập với những người già “làm gì cũng chậm” và có mùi khó chịu nữa.

Người già ở quê cô đơn mà lên phố cũng cô đơn. Tôi trọ ở quận Thủ Đức, xung quanh có rất nhiều ông bà từ quên lên ở với con cái. Nói là lên sống với con, để con chăm sóc nhưng những gì tôi thấy thì ngược lại: ông bà già U60, U70 chăm con sinh nở, nấu nướng, giặt đồ áo, đón cháu đi học, lau nhà, đổ rác… Toàn những đầu việc mà nếu mỗi ngày không ông bà không chu toàn thì đến tối tôi lại nghe những lời trách móc.

Nhất là chuyện chăm cháu, không hiểu sao bây giờ việc này trở thành nghĩa vụ của nhiều người già. Và càng không hiểu vì sao con cái lại luôn vô tình làm tổn thương những người già vì chuyện này. Như ông cụ ở gần nhà tôi, từ quê vào Sài Gòn sống với con trai nhưng phải chăm hai đứa cháu. Có một lần cụ đưa hai đứa cháu xuống bãi cỏ trước nhà ngồi chơi thế là cụ… bị con “mắng vốn” sao để cháu chơi bẩn?

Nghe cụ thanh minh với con rằng cho cháu gần gũi thiên nhiên, cây cỏ, suốt ngày bắt nó ôm tivi với bốn bức tường mà tôi tự hỏi không biết người con có nghĩ rằng ông bà đang bị tổn thương?

Chuyện cả xã hội

Trở lại câu chuyện con dâu và con trai đánh mẹ già 88 tuổi ở Tiền Giang, tôi muốn đặt một vấn đề khác: Nếu như không có camera thì cụ sẽ thế nào? Và đằng sau chuyện đạo hiếu thì chúng ta phải làm gì để giúp những người già như cụ? Nhất là khi dân số Việt Nam đang già hóa, nếu không quan tâm kịp thời, không có những giải pháp căn cơ thì tương lai không xa những người già sẽ bị bỏ rơi.

Từ đó tôi nghĩ có hai vấn đề chúng ta cần quan tâm. Đầu tiên là chuyện của từng gia đình, tôi nghĩ nói gì thì nói chúng ta cũng phải đề cao chuyện đạo lý báo hiếu và xem đây là một giá trị gia đình tốt đẹp cần được phát huy thay vì chối bỏ hoặc thờ ơ.

Tôi có cảm giác chúng ta đang sống trong thời đại quá nhanh, chúng ta phải chạy theo những giá trị ảo để rồi phía đằng sau nhiều giá trị sống đẹp bị bỏ lại. Như trong câu chuyện đau lòng con cái đánh mẹ già, có lẽ những người con đó đang mải chạy theo những giá trị khác (của đồng tiền, của sự thảnh thơi vì không muốn chăm sóc ai, của cuộc sống cá nhân mình?) Hay trước đó, chúng ta đọc báo thấy nhiều câu chuyện anh em tranh đất mà sát hại nhau, con cái kiện cha mẹ vì chia gia tài… Tất cả dường như đang “mất gốc”, mất sự bấu víu vào giá trị gia đình?

Với riêng những người già, tôi nghĩ từ câu chuyện con đánh mẹ già trên chúng ta nên… giật mình nhìn lại mình đi. Có thể chúng ta sẽ không bao giờ đánh cha mẹ già đâu (vì ta xem đó là hành động bất nhân) nhưng chúng ta đang làm mẹ cha buồn mỗi ngày bằng những hằn học đấy. Có thể chúng ta không hằn học cha mẹ già bằng lời nhưng chúng ta chưa bao giờ chịu lắng nghe tâm sự của cha mẹ khi về già. Tôi nghĩ chính những hành động “vô tình” này khiến giá trị gia đình mai một dần, từ đó qua thời gian chúng ta xem đó là “chuyện bình thường” và không ai nghĩ chăm sóc người già trong nhà là một chuyện đương nhiên, vô điều kiện nữa!

Nghĩ kỹ chúng ta sẽ thấy, người già ốm bệnh là chuyện thường tình, mà có lẽ đó lại là một dịp “may mắn” để con cháu chuộc lại những lỗi lầm mình từng làm. Ngồi bên giường trò chuyện, bón cho cha mẹ từng thìa cháo, được chăm cha mẹ như chăm con cái mình, được chiều chuộng cha mẹ, lắng nghe những câu chuyện đứt quãng không đầu không cuối có lẽ là hạnh phúc. Tôi đọc đâu đó câu nói rằng, khi cha mẹ già thì không chăm sóc tốt bằng con, như lúc con còn nhỏ thì không ai chăm sóc tốt bằng cha mẹ. Tôi thầm nghĩ đó là một quy luật của cuộc sống!

Thứ hai, tôi muốn đề cập chuyện toàn xã hội. Rõ ràng nước ta đang “già đi’, và tương lai người già sẽ nhiều, lúc này xã hội sẽ phải thay đổi cách ứng xử, không thể bỏ mặc những người già với đạo hiếu con cháu được nữa. Vậy chúng ta cần làm gì đây?

Trước hết, tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta phải nghiêm túc xem lại vấn đề chăm sóc người già. Hiện tại, chúng ta có viện dưỡng lão, các trung tâm chăm sóc, nhưng như vậy có lẽ chưa đủ, nhất là với những người già chọn sống ở bên ngoài.

Tôi thấy ở nhiều nước họ có nhiều chính sách dành riêng cho người già. Ví dụ như giữa thời internet này họ có những đường dây nóng để các cụ tâm sự; họ có những lớp dạy các cụ tiếp cận công nghệ cho đỡ buồn; hoặc họ có cả những phong trào tình nguyện khuyến khích thanh niên tới thăm hỏi người già, trò chuyện và đọc sách, ăn với họ bữa cơm. Có nhiều nước, chính chính phủ khuyến khích con cái đón cha mẹ về sống chung. Bù lại, họ sẽ được giảm giờ làm, giảm thuế hoặc được hưởng thêm ưu đãi trong chăm sóc y tế, sức khỏe.

Đó là những thứ chúng ta cần học hỏi để xây dựng một hệ thống an sinh bền vững cho mọi đối tượng, trong đó có người già thay vì để họ phụ thuộc chữ hiếu của con cháu như bây giờ.

Nhiều lần chạy xe ở Sài Gòn tôi thảng thốt khi bắt gặp những người già phải đi bán vé số, bánh ngọt, trái cây… Trong tôi lúc đó nảy lên nhiều câu hỏi, không biết quê cụ ở đâu, con cái thế nào, và liệu những người già này có một mái nhà để về? Hình ảnh đó khiến tôi nghĩ xã hội phải vào cuộc càng sớm càng tốt, vì cuộc đời họ ngắn lắm, và càng không thể trông chờ một bàn tay hiếu hạnh đón họ về nhà.

Khi viết đến đây, tôi nghĩ nhiều đến cụ già bị con cái bạo hành ở Tiền Giang. Công an đã vào cuộc, sẽ xử lý thích đáng, nhưng sau đó thì cuộc sống của cụ sẽ như thế nào đây? Liệu nếu không thể đánh thức chữ hiếu ở những người con đó thì cụ sẽ đi đâu? Và làm sao để những người như cụ có một nơi chốn an trú trong những năm tháng còn lại của cuộc đời mình?
Bài đã đăng trên Tuổi trẻ
 Tags: tuổi trẻ

Tổng số điểm của bài viết là: 10 trong 2 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 2 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Mã bảo mật