Xin chào: Khách [ Đăng nhập ] - [Đăng ký]

"Đạo nhạc" và câu chuyện "đạo thơ" của tôi


Câu chuyện của nam ca sĩ trẻ Sơn Tùng gần đây được dư luận quan tâm. Đầu tiên, người ta phát hiện những ca khúc hot của anh có giai điệu na ná một vài ca khúc của Hàn Quốc và quy kết anh đạo nhạc. Chuyện sẽ nhanh chóng đi qua nếu như không có chuyện cấm lưu hành những ca khúc này. Thế là báo chí vào cuộc, một bên khẳng định Sơn Tùng đạo nhạc với ý kiến của nhiều nhạc sĩ tên tuổi. Một bên cho rằng Sơn Tùng không đạo nhạc và mới đây phía Hàn Quốc cũng có văn bản xác định Sơn Tùng không đạo nhạc của họ.

Và bây giờ câu chuyện lên tới đỉnh điểm, người Việt bắt đầu chia làm hai phe. Bên ủng hộ Sơn Tùng thì cho rằng thói đố kỵ tài năng, gato của người Việt đang “dìm” Sơn Tùng. Bên kia “chiến tuyến” vẫn khẳng định nam ca sĩ trẻ này đạo nhạc rõ ràng và là sai trái, không thể chấp nhận được.

Câu chuyện mới mà không mới! Bởi trước đến giờ chúng ta cũng quá quen thuộc với những cụm từ kiểu “đạo nhạc”, “đạo văn”…mà báo chí từng nhiều lần đưa tin. Mới đây không quá lâu, câu chuyện một số tiến sĩ bị tố đạo luận án. Cái này có vẻ rõ ràng hơn việc đạo nhạc, bởi chỉ cần chỉ rõ đoạn nào được “cóp” là khỏi chối cãi. Nhưng câu chuyện của Sơn Tùng lại ở ranh giới mong manh giữa “đạo” mà “không đạo”!

Ai từng nghe ca khúc Chắc ai đó sẽ về sẽ đồng ý rằng nhiều đoạn nhịp điệu sao cứ na ná Because I miss you. Thính giả là vậy, họ không thể đi phân tích theo kiểu “cùng sử dụng nhịp điệu Slow Rock 6/8 với tốc độ nốt đen bằng 48/giây, giọng hát chủ đạo là Đô trưởng” để nói là đạo nhạc hay không. Họ chỉ nghe và thấy nhịp điệu giống nhau thì lên tiếng. Chẳng thể trách mấy triệu thính giả được!

Còn về phía một số nhạc sĩ lên tiếng khẳng định Sơn Tùng “đạo nhạc tinh vi” thì cũng có lí của họ. Họ là những nhạc sĩ chuyên nghiệp đã quen với những sản phẩm âm nhạc được viết bởi sự sáng tạo đúng nghĩa. Tức là vào một hoàn cảnh kia, có cảm xúc nọ, với sự từng trải này, kiến thức âm nhạc đây…họ cho ra đời một bài hát. Và cả cuộc đời họ làm như thế nên việc Sơn Tùng sử dụng nhịp điệu một số đoạn (Sơn Tùng đã thừa nhận) của người khác đưa vào bài hát mình thì dễ dàng những nhạc sĩ trên không thể chấp nhận được là điều đương nhiên!

Sơn Tùng không có tội! Và chính cụm từ “đạo nhạc” nếu gắn liền với anh là một điều sai. Bởi “đạo” ở đây là “ăn cắp”. Nhưng rõ ràng, Sơn Tùng chỉ…mượn chứ không ăn cắp.

Câu chuyện của Sơn Tùng khiến tôi nhớ đến việc mình lúc trước hay cộng tác cho báo cười một số bài thơ “cải biên”. Tức là tôi dựa vào mạch của một bài thơ nổi tiếng sau đó tôi bỏ chữ của mình vào thành bài thơ vui. Vậy tôi có đang “đạo thơ” không?. Ví dụ để bạn rõ hơn với bài “Ông đồ” của cụ Vũ Đình Liên, tôi đã lấy “phần hồn” để viết nên bài thơ của mình như sau:
 
Mỗi năm ngày lễ đến
Tụi FA thêm già
Rủ nhau bên bàn nhậu
Cho ngày lễ chóng qua
 
Bao nhiêu đứa chưa gấu
Tấm tắc khen nhau tài
Nhìn xuôi rồi nhìn ngược
Vẫn thấy mình đẹp trai
 
Nhưng mỗi năm mỗi vắng
Tụi FA nay đâu
Bàn nhậu không còn đắm
Facebook càng thêm sầu
 
FA cứ ngồi đấy
Qua đường không ai hay
Nhỏ bán hoa cười khẩy
Chắc là tụi này gay
 
Năm nay lễ lại tới
Không thấy FA xưa
Những đứa đang chăm đọc
Chắc FA tới giờ
 
Rõ ràng, khi đọc xong nếu tôi không nói chắc các bạn cũng biết chắc chắn tôi “nhại” theo bài Ông đồ nổi tiếng! Vậy là tôi “đạo thơ” rồi? Cũng không đúng bởi câu chữ kia là của tôi khác hẳn câu chữ của cụ Vũ Đình Liên! Nhưng cũng đúng bởi cái hồn thơ, nhịp điêu kia rõ ràng là không phải của chính tôi sáng tạo nên.

Vậy tôi có tội không? Tôi có nên bị gắn mác “đạo thơ” không? Chắc chắn bạn sẽ gật gù “làm gì mà tội tình, đạo điếc ở đây. Làm cho vui mà, không sao”. Câu chuyện của Sơn Tùng cũng thế “Làm gì mà đạo điếc, ăn cắp bản quyền ở đây chỉ là nghe…cho vui thôi mà”?

Nhưng tôi nhận ra có một điều tôi khác Sơn Tùng. Tôi đã “cải biên” hàng trăm bài thơ. Thơ tây có, thơ ta có, thơ kháng chiến của Tố Hữu có, thơ tình Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử thì lại càng nhiều… Nhưng có một điều tôi luôn tuân thủ là ngay sau mỗi cái tên bài thơ tôi luôn dành một dòng in đậm “ Phóng tác theo bài thơ…của nhà thơ…).

Sơn Tùng cũng có mượn nhịp như tôi nhưng rõ ràng “không ghi nguồn”. Và bị người nghe nói này nọ cũng nên…chấp nhận. Có lẽ, một bài hát sẽ khó hơn một bài thơ khi viết theo kiểu câu in đậm của tôi “Phóng tác theo bài hát…từ đoạn…của nhạc sĩ…”.

Nhưng nếu làm được chắc chắn sẽ chẳng ai nói Sơn Tùng mà thay vào đó sẽ im lặng thưởng thức bài hát. Còn chuyện bản quyền, đạo này đạo nọ sẽ chẳng mảy may quan tâm. Nghe nhạc mà, sao phải gồng mình đau khổ mà làm chi, đúng không?

Chuyện đạo nhạc, đạo thơ…này nọ ở nước ta vẫn chưa có một quy định rõ ràng. Mà khó có thể có một quy định rõ ràng được. Nhưng tôi nghĩ trước khi lấy của người khác một cái gì (dù nhỏ) thì vẫn nên hỏi ý kiến của họ. Nếu người ta ở quá xa hoặc đã quá cố (như những nhà thơ bị tôi “đạo” thơ) thì cũng nên nói trong tác phẩm của mình. Có thể việc đó khiến tác phẩm của mình trở nên “kì quái” thì cũng rất nên làm.
Người nghe, người đọc ngoài kia sẽ chẳng nghĩ ngợi gì nhiều đâu. Mượn xíu cũng chẳng sao, quan trọng là cảm xúc mình mang lại cho họ mới là điều đáng trân trọng.
 



 

 

Ý kiến bạn đọc

Mã chống spam
 



Thông báo

Đóng

Những tâm sự muốn sẻ chia, những bài viết cảm nhận về cuộc sống, những sáng tác thơ, truyện ngắn mời bạn nhấn vào đây để cùng chia sẻ bài viết với chúng tôi